Czym jest mobbing i czy dotyczy wyłącznie dorosłych?

Mobbing to zjawisko, które od zarania dziejów towarzyszy kulturom na całym świecie. Zawsze opiera się na wykorzystywaniu swojej przewagi nad kimś, kogo postrzegamy jako słabszego – społecznie, ekonomicznie, zawodowo, intelektualnie, fizycznie czy emocjonalnie.
W praktyce oznacza to, że osoba A czuje się w jakimś aspekcie lepsza od osoby B: „Jestem bogatszy”, „Jestem mądrzejszy”, „Jestem starszy” lub „bardziej doświadczony”.

Mobbing dawniej – w plemionach i historii

Nawet w najstarszych kulturach można było zaobserwować zachowania przypominające mobbing.
Starszy szaman decydował o losie plemienia, nawet jeśli jego decyzje godziły w dobrobyt i godność innych.
W niektórych plemionach młodzi chłopcy musieli godzinami stać w pełnym słońcu, odganiając owady od swojego wodza. Kiedy robili to zbyt wolno – spotykała ich kara. To przykład władzy opartej na dominacji i braku szacunku.

Mobbing we współczesnym świecie

Podobne mechanizmy można było zaobserwować również w XX wieku.
Mówi się, że Henry Ford – symbol sukcesu i efektywności – wymagał od swoich pracowników pracy ponad siły, często bez przerw na posiłek czy odpoczynek. Dziś jest podziwiany, ale rzadko wspomina się o ludzkich kosztach takiego podejścia.

To pokazuje, że często przymykamy oko na mobbing, jeśli sprawcą jest osoba znana, wpływowa lub powszechnie szanowana. Ugruntowało się wręcz niepisane przekonanie, że osobie na wyższym stanowisku „wolno więcej”.

Skąd bierze się tolerancja dla mobbingu?

Źródła takiego myślenia sięgają biologii i historii. Od zawsze potrzebowaliśmy przywódcy – kogoś silnego i zdecydowanego, kto chroniłby grupę. To lider decydował o tym, kogo należy słuchać. Z czasem rola przywódców ewoluowała, ale poczucie, że silniejszemu wolno więcej, pozostało.

W XX wieku zostało to dodatkowo wzmocnione przez popularne idee sukcesu:
„Silni liderzy wiedzą najlepiej”,
„Zwycięzcy nie muszą się tłumaczyć”.

W efekcie przemoc psychiczna czy nadużycia mogły być usprawiedliwiane w imię „wyższego celu”.

Mobbing – nie tylko w pracy

Choć najczęściej kojarzy się z miejscem pracy, mobbing występuje również w szkołach, rodzinach i grupach rówieśniczych.

Dzieci i młodzież mogą doświadczać przemocy psychicznej w postaci wykluczenia, wyśmiewania, izolacji czy publicznego upokarzania.

Ważne jest, abyśmy nie bagatelizowali cierpienia młodszych osób, ponieważ ich doświadczenia emocjonalne są tak samo realne jak doświadczenia dorosłych.